مقدمه
از کولونوسکوپی بعنوان یک روش تشخیصی برای بررسی سلامت روده بزرگ استفاده می شود. در این روش، لوله آندوسکوپ و از محل مقعد وارد شده و داخل روده می گردد. قبل از کولونوسکوپی باید بکار گیری رژیم غذایی مناسب روده کاملا پاک می شود تا در کار تشخیص خللی ایجاد نشود بعد از عمل، لازم است تا استراحت کنید و از رانندگی یا فعالیتهای سنگین پرهیز خودداری کنید.
کولونوسکوپی را بهتر بشناسیم
کولونوسکوپی یک روش پزشکی است که برای بررسی، تشخیص و درمان بیماریهای روده بزرگ انجام میشود. متخصص گوارش این آزمایش را برای تشخیص مشکلاتی مانند خونریزی روده، التهاب، پولیپ، یا سرطان تجویز میکند. این روش معمولا برای افراد بالای ۵۰ سال یا کسانی که سابقه خانوادگی بیماریهای روده دارند، توصیه میشود. روش کولونوسکوپی به پزشک کمک میکند تا بیماریها را زودتر تشخیص داده و درمان مناسب را شروع کند.
در واقع کولونوسکوپی نوعی آندوسکوپی است که به کمک آن میتوان سطح داخلی روده بزرگ (کولون) را مشاهده و بررسی کرد. کولونوسکوپ لولهای باریک و انعطافپذیر بطول حدود ۱۲۰ سانتیمتر و قطر نیم سانتیمتر است. انتهای لوله مجهز به یک دوربین و منبع نور خاص می باشد.
کولونوسکوپ را از راه مقعد وارد بدن می شود و با عبور از رکتوم (راستروده) بهسمت روده بزرگ و قسمت ابتدایی آن یعنی سکوم یا کور روده هدایت می شود. این لوله قابلیت ورود به بخش ترمینال ایلئوم امکان دارددر روده کوچکرا دارد. کولونوسکوپی برای تشخیص بیماریهایی مانند پولیپ و سرطان انجام میشود.
بیماریهایی که با کولونوسکوپی تشخیص داده می شود
موارد زیر برخی بیماریهایی است که باروش کولونوسکوپی قابل بررسی هستند :
- برداشتن پولیپ روده با کولونوسکوپی
- سرطان کولون
- کولیت اولسراتیو (التهاب روده بزرگ)
- بیماری کرون
- خونریزی مقعد با علت نامشخص
- سندرم روده تحریکپذیر (IBS)
- یبوست شدید و مزمن
- اسهال طولانی یا مزمن
- دردهای شکمی مکرر بدون علت مشخص
- تومور کارسینوئید
- شک به فیشر (شقاق مقعدی)
- سابقه خانوادگی سرطانهای گوارشی
- تغییر در عادات روده،
- غربالگری سرطان روده بزرگ
- افراد بالای ۵۰ سال برای پیشگیری و بررسی دورهای
کولونوسکوپی شما در درمانگاه تخصصی حکیم
مراحل کولونوسکوپی به شرح زیر است:
پس از مراجعه به درمانگاه ابتدا پذیرش صورت می گیرد. با هماهنگی مسئول مربوطه وپس ازتعویض لباس با گان پرستار، رگگیری انجام میدهد و آنژیو کت نصب میشود. این آنژیو کت برای تزریق داروهای بیهوشی توسط متخصص بیهوشی استفاده می گردد. در طول انجام کولونوسکوپی و در حالت بیهوشی نیز پزشک بیهوشی مسئولیت کنترل ، علائم حیاتی مانند ضربان قلب، فشار خون و میزان اکسیژن خونرا برعهده دارد
بیهوشی علاوه بر آنکه درهای بیمار را کاهش میدهد ، باعث میشود که پزشک گوارش با سهولت و دقت بیشتری به بررسی بافت روده بپردازد. فرآیند کلونوسکوپی از وارد شدن لوله کولونوسکوپ از طریق مقعد وارد شده و تا رسیدن به انتهای روده بزرگ معمولا بین 20 دقیقه طول میکشد و در صورت نیاز نمونه برداری میشود.
با پیان یافتن کولونوسکوپی بیمار به اتاق ریکاوری منتقل میشود تا علایم حیاتی ثابتی را داشته باشد و بتواند با اطمینان ازدرمانگاه مرخص شود . کولونوسکوپی معمولا حدود 20 دقیقه طول میکشد.
نمونه برداری کولونوسکوپی
درمانهای کولونوسکوپی معمولا دردناک نیستند و بیمار آنها را احساس نمیکند.از جمله آنها نمونه برداری از بافتهای مشکوک روده است . نمونه تهیه شده از این بافت ها برای بررسی دقیقتر به آزمایشگاه پاتولوژی فرستاده میشود. بعضا نمونه ها برای بررسی وجود عفونت، انگل یا قارچ کشت میدهند.
هر گاه مواردی مانند خونریزی هنگام کولونوسکوپی در بافت روده مشاهده گردد ، با روشهای مناسب مانند سوزاندن بافت صدمه دیده خونریزی کنترل می گردد .
همچنین در صورت مشاهده پولیپ ، پزشک نسبت به برداشتن آن اقدام میکند. قابل ذکر است که غلب پولیپ ها بدخیم نیستند. برداشتن پولیپها به پیشگیری از سرطان روده کمک زیادی میکند.
هر گاه کولونوسکوپی برای بررسی خونریزی انجام شده باشد، ابتدا محل خونریزی مشخص میشود، سپس در صورت نیاز، نمونهبرداری و کنترل خونریزی انجام میگیرد. همچنین اگر پزشک پولیپ مشاهده کند، میتواند آن را در همان زمان از روده خارج کند. بیشتر پولیپها خوشخیم هستند
آمادگی برای کولونوسکوپی
برای کولونوسکوپی ، کولون باید کاملا تمیز شود. با کار یک رژیم مناسب غذایی و دارویی که شامل نوشیدن حجم زیادی از محلولهای پاکسازی کننده مخصوص یا یک رژیم چندروزه مایعات شفاف و صاف شده یا ملینها و تنقیه قبل از عمل انجام می گیرد.
در یک رژیم مناسب غذایی برای آمادگی کولونوسکوپی بهتر است چند روز قبل غذاهای کمفیبر مصرف کنید و از خوردن مواد غذایی پرچرب، سبزیجات خام و میوههای دانهدار خودداری کنید. تهیه سوپ صاف شده برای کولونوسکوپی مناسب است ، علاوه بر آن نوشیدن مایعات شفاف مانند آب و آبمیوههای صاف شده پیشنهاد می گردد.
5 روز قبل از کولونوسکوپی از مصرف غذاهای دیر هضم خودداری کنید. از جمله غذا های نامناسب برای آمادگی کولونوسکوپی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- غذاهای چرب و سرخ شده
- گوشتهای سفت
- غلات کامل
- تخمهها، دانهها و مغزهای خوراکی
- پاپکورن
- سبزیجات خام
- پوست سبزیجات
- میوه با دانه یا پوست
- بروکلی، کلم و یا کاهو
- ذرت
- لوبیا و نخود
روز قبل از کولونوسکوپی فقط مایعات شفاف مانند آب، آبمیوه صافشده، آبگوشت یا نوشیدنی سالم مصرف کنید. خوردن غذاهای جامد ممنوع است. سعی کنید هر ساعت یک لیوان نوشیدنی شفاف بنوشید تا بدنتان آب کافی داشتهباشد.
شب قبل از کولونوسکوپی، باید ملین خوراکی تجویز شده را مصرف کنید تا روده کاملا پاک شود. معمولا توصیه میکنند نصف دوز را شب قبل و نیمه دیگر را حدود ۶ ساعت قبل از کولونوسکوپی بخورید. اگر زمان کولونوسکوپی صبح است، باید دوز دوم را شب قبل بخورید. برای راحتتر خوردن ملین میتوانید آن را خنک کنید، با نی بنوشید، به آن طعمدهنده اضافه کنید یا بعد آن لیمو بخورید. احتمالا دچار اسهال شدید شوید و شاید کمی نفخ، درد شکم یا تهوع هم داشتهباشید.
دو ساعت قبل از عمل، نه چیزی بخورید و نه بنوشید. این کار باعث میشود که پس از انجام عمل مشکلی نداشتهباشید. افرادی که دقیقا قبل از عمل، نوشیدنی میخورند، دچار تهوع میشوند.
در نتیجه حفظ دستورالعمل غذایی و مصرف داروهای ملین لازم است رنگ مدفوع برای کولونوسکوپی در سه روز قبل از انجام آزمایش زردرنگ و رقیق باشد که نشاندهنده پاکسازی صحیح روده است. اگر رنگ مدفوع تیره، قهوهای یا خمیری باشد، به معنی باقی ماندن مدفوع است و باید بیشتر از داروهای پاککننده استفاده شود.
در غیر این صورت ممکن است به علت وجود مدفوع باقیمانده، دیواره داخلی کولون واضح دیده نشود و نتیجه کولونوسکوپی رضایتبخش نباشد. در این موارد حتی ممکن است نیاز به تکرار کولونوسکوپی باشد که علاوه بر مشکلات و زمانبری آن موجب ایجاد هزینه های مجدد کولونوسکوپی است.
داروهای آمادگی کولونوسکوپی
با دستور و راهنمایی پزشک گوارش داروهایی که باید مصرف کنید به شما داده می شود.
معمولا داروهای ملین مانند لاگزاتیو یا قرص بیزاکودیل برای پاکسازی روده تجویز میشوند که باید همراه با مقدار زیادی آب (حداقل ۲ لیتر) مصرف شوند.
همچنین استفاده از نوشیدنیهای شفاف و کمرنگ با دارو پیشنهاد می گردد. هر گاه بیماراز قبل دارو مصرف می کند لازم است که با پزشک گوارش در مورد قطع یا ادامه داروها در زمان کولونوسکوپی مشاوره نماید.
بعد از کولونوسکوپی
پس از کولونوسکوپی، بیمار ممکن است حدود یک تا ۲ ساعت در بخش ریکاوری بماند تا اثر داروهای آرامبخش از بین برود. توجه شود که حتی در صورت هوشیار بودن هم بیماز مجاز به رانندگی نیست. لذا حضور همراه در روز عمل الزامی است.
پزشک قبل از ترخیص بیمار، مجدد بیمار را ویزیت میکند و درباره نتیجه اولیه کولونوسکوپی توضیح خواهد داد. اگر نمونهبرداری (بیوپسی) انجام شده باشد، بیمار باید چند روز برای دریافت نتایج دقیق آزمایش منتظر بماند.
بعد از رسیدن به خانه، بیمار میتواند غذا بخورد، مگر آنکه پزشک توصیه دیگری داشتهباشد. در صورتی که در طول کولونوسکوپی پولیپ برداشته شده باشد یا اقدام خاصی انجام شده باشد، ممکن است لازم باشد رژیم غذایی یا فعالیت بدنی برای مدت کوتاهی محدود شود.
مشاوره پس از تست کولونوسکوپی
پزشک نتایج حاصل از کولونوسکوپی را در ویزیت بعد از کولونوسکوپی برای شما ارائه می کند . برخی از موارد قابل طرح توشط پزشک بشرح زیر است :
1-اگر فقط به دلیل افزایش سن در معرض خطر ابتلا به سرطان کولون باشید یا پولیپهای کوچک خوشخیم داشته باشید، باید بعد از ۱۰ سال دوباره کولونوسکوپی انجام دهید و در صورتیکه دارای سابقه خانوادگی سرطان کولون باشید باید تست را دوباره یک تا هفت سال بعد انجام دهید. در صورت مشاهده پولیپ در بافت روده ، با بررسی نوع، اندازه و تعداد پولیپها هم ممکن است لازم باشد تست را در فواصل زمانی کوتاهتر تکرار شود.
توجه شود که اگر روده به طور کامل از مدفوع پاک نشده باشد نیاز به انجام مجدد کولونوسکوپی است . لذا لازم است کلیه موارد آمادگی برای کولونوسکوپی را با دقت تمان انجام دهید تا از اتلاف زمان و مشکلات کولونوسکوپی و هزینه مجدد کولونوسکوپی جلوگیری نمایید.
2-زمانی که پزشک پولیپ یا بافت غیر عادی در روده پیدا کند. پولیپهای خارجشده از بدن برای بررسی به آزمایشگاه فرستاده میشود. بسته به اندازه و تعداد پولیپها، لازم است تا تحت نظر پزشک قرار بگیرید وبسته به نتیجه کولونوسکوپی ، پزشک تعیین میکند که این تست را در چه فواصل زمانی تکار نمایید. در موارد زیر باید این تست را در فواصل زمانی کوتاهتری انجام دهید:
- داشتن بیش از ۲ پولیپ
- داشتن یک پولیپ بزرگتر از یک سانتیمتر
- ابتلا به پولیپ و تخلیه نشدن کامل روده برای انجام تست
- ابتلا به پولیپ با ویژگیهای سلولی خاص که نشاندهنده افزایش خطر ابتلا به سرطان است
- ابتلا به پولیپ سرطانی
ریکاوری حکیم
بعد از کولونوسکوپی :
1-به آرامی غذاهای سبک و قابل هضم مانند سوپ، آبمیوههای صاف شده، برنج و نان نرم بخورید.
2-از خوردن غذاهای سنگین، پرچرب یا نفاخ در ساعات اولیه خودداری کنید.
3-مایعات زیاد بنوشید تا بدن هیدراته بماند.
عوارض کولونوسکوپی
عوارض کولونوسکوپی نادراست ، با این حال، ممکن است مواردی به شرح زیر دیده شود:
- خونریزی جزئی از محل بیوپسی یا برداشتن پولیپ
- پارگی دیواره کولون
- واکنش به داروی آرامبخش
- سوزش محل تزریق وریدی داروها
- عوارض ناشی از بیماریهای قلبی و ریوی
معمولا بیمار چند ساعت بعد از کولونوسکوپی به وضعیت طبیعی بازمیگردد. در صورت مشاهده علائم درد شدید، خونریزی یا تب باید به مراتب به پزشک اطلاع داده شود.
| پزشک تاییدکننده: دکتر بهمن طالبی پور | نویسنده: ضیا سجادی |
| بروزرسانی: 25/02/1404 | زمان مطالعه : 8 دقیقه |
نظر مراجعه کننده
کولونوسکوپی اصلا سخت نیست.
فقط ۳ روز قبلش یه برگه بهم دادن که توش نوشته بود ۳ روز نباید جامدات و سوپ و لبنیات بخورم.فقط مایعات کم رنگ مثل آب سیب و آب آلو ورا و شربت آب لیمو و چای کم رنگ و….خوردم.
بعد ۱۰ بسته پودر پیدرولاکس بهم داده بود که هر بسته رو توی ۴ تا لیوان آب آلو ورا حل می کردم.۶ بسته رو قبل از روز آزمایش خوردم.۴ بسته رو روز آزمایش از صبح تا ظهر خوردم.
قرص و شیاف بیزاکودیل هم داده بود که مصرفشون کردم فقط وقتی قرصش رو می خوردم فشارم میفتاد و حالم بد می شد.
برای کولونوسکوپی هم بهم شلوار مخصوص دادن بعد آنژیوکت رو توی رگ دستم کرد و یه چیزی وصل کرد به بینیم که یه باد خنک وارد بینیم می شد بهم گفت نفس بکش و هم زمان داروی بیهوشی رو از طریق آنژیوکت وارد خونم کرد دیگه بعد از اون هیچی یادم نمیاد فقط وقتی به هوش اومدم هوش بره هی می زد با دست تو صورتم و می گفت اسمت رو بگو.اصلا قبلش رو یادم نمیاد و دردی حس نکردم.